Gavia

De Gavia staat vooral bekend om de onvoorspelbare en onheilspellende weersomstandigheden. De etappeoverwinning van Erik Breukink en het afstappen van Johan van der Velde (L’uomo di Gavia) in de Giro d’Italia van 1988 hebben de berg in Nederland beroemd gemaakt. Het smalle, nauwelijks verharde bergweggetje is ideaal om tijdens de beklimming je gedachten naar vroeger tijden te laten dwalen. Maar blijf bij de les: de Gavia is onmiskenbaar buitencategorie.

Het verhaal van de Gavia is natuurlijk het verhaal van Erik Breukink en Johan van der Velde, die in 1988 een heroïsche strijd leverden op de Gavia. Wilfried de Jong heeft voor zijn Sportpaleis De Jong een schitterende reportage gemaakt, ‘Pijn van de kou’, die de etappe van toen tot in detail laat zien. Van der Velde en Breukink werkten eraan mee, zij reden eind november 2002 opnieuw de Gavia op. De Jong maakte schitterende beelden, monteerde die aan de door het slechte weer schaarse originele beelden van de etappe. En leverde zo de mooiste Nederlandse wielerreportage/documentaire ooit op. Het verhaal is in het kort als volgt. Johan van der Velde ontsnapt op 5 juni 1988 in de veertiende etappe al in de aanloop naar de Gavia. Het weer ziet er dan nog niet al te slecht uit, dus extra kleding trekt Van der Velde uit. Maar op de Gavia wordt het steeds slechter. Het begint te regenen. De regen wordt sneeuw. Van der Velde komt wel als eerste boven, maar rillend van de kou, en hij kan zijn verzorger niet vinden, die extra kleding bij zich heeft. Die blijkt, onzichtbaar, slechts een klein stukje verder te staan. Van der Velde rijdt hem voorbij in de nog onverharde eerste kilometers van de afdaling, zonder hem te zien of te horen. Een stukje verder in de afdaling stopt hij. Van der Velde krijgt een jas en een paar handschoenen van Giro-directeur Torriani en hij vervolgt zijn weg. Even verderop moet hij toch langs de kant van de weg gaan staan. Door het bibberen over heel zijn lijf is dalen levensgevaarlijk. Inmiddels zijn Breukink en Andy Hampsten al voorbij gereden. Ook anderen hebben Van der Velde gepasseerd. De Brabander besluit in een iets verderop staand busje te klimmen om warm te worden. Hij is niet de enige. Een paar van de mannen die hem passeerden in de afdaling waren hem voor. Bijna eenderde van het deelnemersveld blijkt met auto’s en busjes naar beneden te rijden. En daar gewoon weer over de finish te rijden. De koersdirectie ziet het door de vingers.

Ondertussen dalen Erik Breukink en Andy Hampsten af. Hampsten gaat harder en Breukink moet lossen. Maar op zes kilometer van de streep komt de Nederlander toch weer terug; dit keer laat hij Hampsten staan. Hampsten daarover: ‘Breukink had geen regenjas aan, alleen een shirt, daardoor kon hij het laatste stuk veel harder dalen dan ik. Maar no bloody way dat ik mijn jack uit ging doen.’ In Bormio schrijft Erik Breukink de meest bizarre etappe ooit op zijn naam. Hampsten pakt het roze (de roze-truidrager Chioccioli verliest veertig minuten op hem en Breukink) en de Girozege.

De Gavia zat slechts zelden in het parcours. En elke keer als dat wel het geval was dan was het voor korte duur. De onheilspellende weersomstandigheden zorgen ervoor dat de Gavia steeds weer verdwijnt. In 1960 bracht Charly Gaul Jacques Anquetil ernstig in de problemen op de Gavia. Anquetil kon ternauwernood het roze om zijn schouders houden.

In 1961 werd de etappe over de Gavia en de Stelvio ontdaan van zijn zwaarste klim, toen een sneeuwbui de doorgang op de Gavia onmogelijk maakte. Daarna duurde het tot de befaamde keer in 1988. Een jaar later werd de Gavia opnieuw samen met de Stelvio door het slechte weer uit de route gehaald. Waarna de berg opnieuw in de ban ging. De slechte weersomstandigheden op de Gavia zorgden er indirect voor dat de Mortirolo in het routeschema terechtkwam. De vallei Valtellina wilde de Giro wel graag op haar grondgebied en moest een lagere pas vinden om de vallei te bereiken. Dat werd de Mortirolo. Pas in 1996 keerde de Gavia terug in het schema. Dat jaar vond er de ontknoping plaats in het duel Tonkov-Olano, ten gunste van de Rus. In 1999 was de dag van de Gavia opnieuw een dag vol opschudding. Roze-truidrager Pantani kreeg die dag een startverbod wegens een te hoge hematocrietwaarde. In 2006 was de Gavia opnieuw terug, en weer gewoon als Cima Coppi.

Advertisements